Spamboete van de baan

Nou, we zijn eruit. Na jaren gezeik is nu het verlossende woord gevallen: Arjen Jongeling is, aldus de Rechtbank te Rotterdam, geen meesterspammer. Telecomwaakhond OPTA is teruggefloten. Wat was het geval?

In september 2004 werd ik benaderd door een leverancier van kantoorartikelen. Of mijn bedrijf Speko een mailing wilde verzorgen aan bedrijven, per e-mail welteverstaan. Even de wet erop nageslagen en dat bleek wel te kunnen. Je mag weliswaar niet spammen maar bedrijven zijn daarvan uitgesloten. Dus we zetten een e-mailing in elkaar; er was tenslotte ook nog nooit een faxmailer in de gevangenis beland. Om een lang verhaal kort te maken... in maart 2005 stond er ineens politie voor de deur. Of de 4 medewerkers van de OPTA, die ze bij zich hadden, even alle computers en administratie mochten meenemen. Ze hadden klachten over mij gehad. Dat meenemen ging niet van een leien dakje, maar deze rijksambternaren waren dan ook nog maar net van school. Eerst vergaten ze naar datadragers te vragen en lieten een dossierkoffer bij me achter. De volgende dag was de 'controle op locatie' dan in de herkansing echter helemaal compleet en vertrokken ze met alles dat ze hadden willen hebben.

Een paar maanden later mocht ik op de koffie komen voor een 'interview'. De Zürichtoren in Den Haag, waar de OPTA zetelt, is van afstand te herkennen aan zijn dildo-vorm, hetgeen later nog een mooie metaforische betekenis zou krijgen. Hier worden hoorzittingen gehouden met KPN, Vodafone, Tiscali en die dag dan ook met Speko bv. En speciaal voor die gelegenheid hadden ze een bewaker in de hoek gezet. De onderzoekers hadden namelijk goed naar Discovery Channel gekeken hoe je verdachten moet intimideren want er stonden ook indrukwekkende rijen ordners met een hoop niks. Als KPN komt doen ze dat allemaal niet maar misschien werd Jongeling er bang van. Enfin, de bewaker kreeg na 10 minuten een hoestbui en verliet de zaal.

Weer een paar maanden later lag er een boeterapport in de bus. Speko was een meesterspammer. Ik kon dan wel zeggen alleen aan niet-natuurlijke personen te hebben gemaild maar er hadden natuurlijke personen geklaagd. Wel 35! En dat is verboden. Opmerkelijk genoeg bleek dat de onderzoekers niet met hun dienstvoertuigen naar de klagers waren gereden. Kosten noch moeite waren gespaard om Speko's spullen forensisch te onderzoeken maar klagers kon je blijkbaar je op de blauwe ogen geloven. Niets bleek minder waar. Bij een boeterapport hoort namelijk een onderzoeksdossier. Ik had de twijfelachtige eer het dikterecord gebroken te hebben met maar liefst 4200 pagina's. De OPTA wist niet eens hoe ze het moesten opsturen dus van de weeromstuit heb ik het zelf maar opgehaald. Dat was sneller dan uitleggen wie Van Gend & Loos is. Natuurlijk bladerde ik bij terugkomst naar het gedeelte met klachten maar wat denk je? Geanonimiseerd! Alle relevante delen zwartgemaakt. Althans, een beetje. Want als je de papieren tegen het licht hield was er toch nog wel wat van te lezen. En zo kwamen we op klachten die toch weer van niet-natuurlijke personen waren, zoals stichtingen of een hostingbedrijf, maar ook van iemand die de naam 'x' had (wonende te 'zoek maar op in telefoonboek'). Al ras begon mijn geloof in het degelijke College van de Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit af te kalven. Met kracht van argumenten lichtte ik de zaak dan ook toe op de eerste hoorzitting.

Deze hoorzitting is bedoeld om andere OPTA-medewerkers een oordeel te laten vellen over het werk van hun collega's, de onderzoekers. Ambtenaren die aan dezelfde kantinetafel hun bammetjes opeten en vriendschappelijk tegen elkaar uitkomen op de jaarlijkse sportdag gaan elkaar dus controleren, dat gaat altijd goed. Behalve bij mij. Werkelijk geen van de argumenten sloegen aan en trots presenteerde het College, weer na enkele maanden, een boetebesluit. Daarin stond dat Speko en haar opdrachtgever alles bij elkaar € 60.000,- mochten betalen voor een handvol klachten van natuurlijke personen. Het was inmiddels eind 2005 en de eindejaars-success-story van de OPTA stond voor de deur. Tenslotte wilde men wel wereldkundig maken waaraan de subsidie dit jaar weer aan was besteed. "Maar ik lees op de laatste pagina van het boetebesluit dat ik nog bezwaar kan maken en daarna nog in beroep kan gaan. Is het niet wat vroeg voor een publicatie?" Nou, dat moest ik dan maar via een kort geding verhinderen. Daar had ome Arjen geen zin in dus twee dagen voor de jaarwisseling was via alle kranten, teletekst en de radio te vernemen dat hij een meesterspammer was. En de pers liet zich kritiekloos inschakelen voor het publiciteitsoffensief: wat de OPTA schrijft en het ANP distribueert is immers waar. Dus niemand hoefde Arjen Jongeling te bellen. Na veel gezeur mocht ik in de avonduren 2 minuten optreden in Business News Radio. "Wederhoor... jaaa, daar hebben we weleens wat over gelezen."

Frappant genoeg had de OPTA een deel van haar onderzoek gebaseerd op ongefundeerde aantijgingen van allerlei obscure activisten die niet bepaald blij waren geweest met een bericht over kantoorartikelen op hun scherm, al was dat aan bedrijven gericht. Nu die lazen dat ik beboet was riepen ze: "kijk, de OPTA bevestigt ons verhaal!" Hetzelfde verhaal waar de OPTA het onderzoek nu juist op had gebaseerd. En zo gingen de verhalen elkaar wederzijds versterken. Rondzingende onzin heet dat.

Begin 2006 was er dan de mogelijkheid om mijn ingediende bezwaar toe te lichten. Ondertussen lag mijn bedijfje op apegapen nadat allerlei klanten en leveranciers de benen hadden genomen wegens de snaakse PR-campagne van de telecomwaakhond. Alhoewel het mij natuurlijk al lang duidelijk was dat de Haagse speurneuzen niet op hun besluit gingen terugkomen schoof ik braaf aan in de zoveelste hoorzitting. Ik bespaar je de details - het is een herhaling van zetten. Het verbaasde me dan ook niet dat het Beslissing op Bezwaar inhield dat Speko's argumenten geen stand hielden, geen hout sneden, niet te volgen waren en wat dies meer zij. Betalen die boete!

Eindelijk was het tijd om naar de rechter te gaan. Ook mijn advocaat wilde tenslotte wel eens weten wat spamklagers zo bijzonder maakt dat ze kunnen volstaan met een per post verstuurd standaardformuliertje te tekenen bij het kruisje. Geen onderzoek aan de computers van de klagers maar ook geen onderzoek of er misschien een grappenmaker is geweest die een copie van mijn berichten via tussenstations naar natuurlijke personen had gestuurd... niets. In de rechtzaal kwam de aap uit de mouw: de OPTA wist niet hoe dat laatste moest. Onze nationale spambestrijder heeft een leger juristen in dienst en men is vergeten een techneut in te huren. De opper-spambestrijder probeerde nog stoer de meervoudige kamer van de Sector Bestuursrecht te overtuigen: "Voorzitter, als de heer Jongeling het zo goed weet moeten we hem misschien maar een contract aanbieden." Dat is goed, ik zal mijn tarief z.s.m. kenbaar maken. Want het kan namelijk wel.

Gelukkig ziet de Rechtbank wél in dat als je een draconische boete uitdeelt, het boven alle twijfel verheven moet zijn dat de klachten daadwerkelijk door natuurlijke personen zijn ingediend en de berichten rechtstreeks van de beboete verzender afkomstig is. Precies datzelfde heb ik in alle interviews en hoorzittingen in de DildoZurich-toren geroepen, als onomstotelijk vast stond dat er adressen van particulieren in ons mailingbestand hebben gezeten zou ik de boete betalen. Maar dan wel graag onafhankelijk onderzoek doen en niet louter op zoek gaan naar argumenten die de indianenverhalen op het internet ondersteunen. Anders moeten we gaan spreken van de "VOPTA", de Vooringenomen Post en Telecommunicatie Autoriteit.